ಗ್ರಾಮ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮತ್ತೊಂದು ಕಪ್ಪು ಮುಖ ಮಾತ್ರ

 

ಗ್ರಾಮ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮತ್ತೊಂದು ಕಪ್ಪು ಮುಖ ಮಾತ್ರ …!ವಳ್ಳೆಯ ಸಂಗತಿಗಳು ಕೂಡ ಇವೆ.

ಗ್ರಾಮವನ್ನು ದೂರದಿಂದ ನೋಡಿದರೆ ಅದು ಸ್ವಚ್ಛ, ಶಾಂತ ಮತ್ತು ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನಿಜವಾಗಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿ ಏನಾದರೂ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದಾಗ ತಕ್ಷಣ ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ — ಗ್ರಾಮವೆಂದರೆ ಕೇವಲ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸ್ಥಳವಲ್ಲ; ಅದು ವಿವಾದಗಳು, ಅಹಂಕಾರ ಮತ್ತು ಭೀತಿಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರುವ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ನಡೆಯುವ ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಅನೇಕ ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಿಂತ ವಿವಾದಗಳೇ ಹೆಚ್ಚು.

ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಅತೀ ಕಠಿಣ ಮತ್ತು ಕಹಿ ವಿವಾದಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಕರಲ್ಲಿಯೇ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. ಭೂಮಿಯ ಹಂಚಿಕೆ, ವಾರಸುದಾರಿಕೆ, ಕೃಷಿ ಆದಾಯದ ಪಾಲು ಅಥವಾ ಪೂರ್ವಜರು ಮಾಡಿದ ಅನ್ಯಾಯಗಳ ನೆನಪುಗಳು — ಇವೆಲ್ಲದರ ಮೇಲೆ ಸಹೋದರರು, ಅತ್ತೆ-ಮಾಮನ ಮಕ್ಕಳು, ಮಾವ-ಮರಿಮಕ್ಕಳು ಪರಸ್ಪರ ಕಟು ಶತ್ರುಗಳಾಗುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಜಗಳ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗಲ್ಲ; ಅದು ಪೀಳಿಗೆಯಿಂದ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಸಾಗುವ ಪರಂಪರೆಯಾಗಿದೆ. ಒಮ್ಮೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕೋಪ ತುಂಬಿಕೊಂಡರೆ, ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಅಂದರೆ ಅವಮಾನ ಮತ್ತು ಕ್ಷಮೆ ಅಂದರೆ ದೌರ್ಬಲ್ಯ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯ, ಪೊಲೀಸ್, ರಾಜಕಾರಣ — ಎಲ್ಲವೂ ಸಂಬಂಧಿಕರ ಪ್ರತೀಕಾರದ ಸಾಧನಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಕಹಿತನ ಮುಂದಿನ ಎಲ್ಲ ಪೀಳಿಗೆಯನ್ನೂ ಹಾಳುಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಯ ದಾರಿ ಕೇವಲ ರಸ್ತೆ ಅಲ್ಲ; ಅದು ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಬಲ್ಯದ ಸಂಕೇತ. ಎತ್ತು ಗಾಡಿಯ ದಾರಿ, ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟರ್ ರಸ್ತೆ, ನೀರಿನ ಹರಿವು — ಇವೆಲ್ಲದರ ಮೇಲೆ ಜಗಳಗಳು ಇಷ್ಟೊಂದು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತವೆ, ಕೊನೆಗೆ ಹಿಂಸೆಯವರೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಎರಡು ಅಡಿ ಜಮೀನಿಗಾಗಿ ಹದಿನೈದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕೋರ್ಟ್ ಕೇಸ್ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕಾರಣ ಸಮಸ್ಯೆ ಜಮೀನಿನಲ್ಲ; ಯಾರು ಮೇಲಿನವರು ಎಂಬುದೇ ಮುಖ್ಯ. “ನನ್ನಿಂದ ಯಾರಾದರೂ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ” ಎಂಬ ಅಹಂಕಾರ ಅನೇಕ ಹೀನ ಮನಸ್ಥಿತಿಯ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರಿಗೆ ಜೀವಮಾನ ಪೂರ್ತಿ ಬದುಕಲು ಸಾಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅದೇ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತಾ, ಆ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸದಾ ಕಿರುಕುಳ ಮತ್ತು ಜಗಳಗಳಲ್ಲೇ ಸಿಲುಕಿಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಶಿಕ್ಷಣ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿ — ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅನೇಕ ಜನರಿಗೆ ಗೌಣ ವಿಷಯಗಳಾಗಿವೆ. ಚಾಡಿ ಮಾಡುವುದು, ಜಗಳ ಹುಟ್ಟಿಸುವುದು, ಕುತಂತ್ರ, ದಬ್ಬಾಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರದರ್ಶನದಿಂದ ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಗ್ರಾಮಸ್ಥರಿಗೆ ಯಾರೂ ಸಾಟಿಯಿಲ್ಲ. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಅನೇಕ ಗ್ರಾಮಗಳಿವೆ, ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವಾರವೂ ಒಂದು ಪೊಲೀಸ್ ಪ್ರಕರಣವಾಗುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಇಂತಹ ಗ್ರಾಮಗಳು ತಾಲೂಕು ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ.

ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆ ಎಲ್ಲಿಂದ ಹೋಗಬೇಕು, ಯಾರ ಹೊಲದ ಮೂಲಕ ಹೋಗಬೇಕು, ಯಾರ ಮನೆಯ ಮುಂದೆ ಹೋಗಬೇಕು — ಇವು ತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಲ್ಲ; ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಜಾತೀಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಾಗಿವೆ. ರಸ್ತೆ ಬಂದರೆ ಬೆಲೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ, ಅಧಿಕಾರ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ, ಧ್ವನಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ — ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ರಸ್ತೆಗೆ ವಿರೋಧವಾಗುತ್ತದೆ. “ನಮ್ಮ ಹೊಲದ ಮೂಲಕ ಬೇಡ”, “ನಮ್ಮ ವಸತಿಯಲ್ಲಿ ಬೇಡ” — ಇಂತಹ ವಾಕ್ಯಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತವೆ. ರಸ್ತೆ ಇಲ್ಲಿ ಸೌಲಭ್ಯವಲ್ಲ; ಅದು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಅಂಶವಾಗುತ್ತದೆ.

ಗ್ರಾಮ ಮಟ್ಟದ ಚುನಾವಣೆಗಳು ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಿಂತ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಯುದ್ಧಗಳೇ ಹೆಚ್ಚು. ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ, ಸಹಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಸೊಸೈಟಿಗಳು — ಇಲ್ಲಿ ಮತವು ವಿಚಾರವಲ್ಲ; ಅದು ಸಂಬಂಧ, ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರತೀಕಾರದ ವಿಸ್ತರಣೆ. ಚುನಾವಣೆಯ ನಂತರ ಗ್ರಾಮ ಎರಡು ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ವಿರೋಧಿ ಗುಂಪಿಗೆ ಕೆಲಸಗಳು ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ, ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಬಹಿಷ್ಕಾರ ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕತೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಭೀತಿಯ ವಾತಾವರಣ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತದೆ. ನೀವು ಲಿಂಗಾಯತ,ಕುರುಬ, ಓಬಿಸಿ, ದಲಿತ ಅಥವಾ ಇತರ ಜಾತಿ ಸಂಘಟನೆಗಳನ್ನು ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕಿಗಾಗಿ ಒಗ್ಗಟ್ಟಾಗಿ ಹೋರಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಬಹುದು; ಆದರೆ ಗ್ರಾಮ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇವರ ನಡುವೆ ಸಾವಿರಾರು ವಿವಾದಗಳು ಮತ್ತು ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಘಟನೆಗಳು ನಡೆದಿರುತ್ತವೆ.

ಒಂದೇ ಜಾತಿಯ ಜನರೇ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಅಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಗುಂಪುಗಳು ಮತ್ತು ತಟಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. ಹೊರಗಿನಿಂದ ಒಂದಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರೂ, ಒಳಗಡೆಯಲ್ಲೇ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಕಲಹಗಳು ಮತ್ತು ಸಾವಿರಾರು ವಿರೋಧಾಭಾಸಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಿಂದ ಅವರು ಎಂದಿಗೂ ಹೊರಬಂದು ಪರಸ್ಪರ ಸಹಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸರ್ಕಾರ ಎಷ್ಟೇ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ತಂದರೂ, ಬಲಿಷ್ಠ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇಲ್ಲದೆ ಈ ಗುಂಪುಗಳು ಆ ಯೋಜನೆಗಳು ಜನರಿಗೆ ತಲುಪಲು ಬಿಡುವುದೇ ಇಲ್ಲ.

ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಗತಿ ಮಾಡುವ ವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಅವನು ಅಪಾಯವಾಗುತ್ತಾನೆ. ಯಾರಾದರೂ ಓದಿದರೆ, ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರಿದರೆ, ವ್ಯಾಪಾರ ವಿಸ್ತರಿಸಿದರೆ, ಸಮಾಜಸೇವೆ ಮಾಡಿದರೆ — ತಕ್ಷಣವೇ ಅವನ ವಿರುದ್ಧ ಕುಸುರಾಟ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಪಪ್ರಚಾರ, ಆರೋಪ, ಸಂಶಯಗಳ ಮಳೆ ಸುರಿಯುತ್ತದೆ. “ನಮ್ಮಿಗಿಂತ ಯಾರೂ ಮುಂದೆ ಹೋಗಬಾರದು” ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಅಷ್ಟೊಂದು ಆಳವಾಗಿ ಬೇರೂರಿದೆ, ಗ್ರಾಮವೇ ತನ್ನ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ತಾನೇ ತಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅಸೂಯೆ ಮತ್ತು ದ್ವೇಷ ಎಂಬ ರೋಗಗಳಿಂದ ಅನೇಕ ಗ್ರಾಮಗಳು ಹಾಳಾಗಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಗತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವ ಅಥವಾ ಪ್ರಗತಿ ಮಾಡುವ ವ್ಯಕ್ತಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿನ ಹಲವರ ಶತ್ರುವಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಎಷ್ಟೇ ಮುಂದೆ ಹೋದರೂ, ಅವನ ಶತ್ರುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯೂ ಅಷ್ಟೇ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿನ ಮಾನವೀಯತೆಯ ಕಥೆಗಳು ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿವೆ; ಅವು ಸಮೂಹದ ಸ್ವಭಾವವಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ಮಾನವೀಯತೆ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತ; ಅದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಸ್ವಭಾವ ಗುಣವಲ್ಲ.

ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿನ ಭೀತಿ ಎಂದರೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಕತ್ತಿ ಅಥವಾ ಬಂದೂಕಿನ ಮೂಲಕವೇ ಅಲ್ಲ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಒತ್ತಡದ ರೂಪದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. “ಮಾತನಾಡಬೇಡ, ವಿರೋಧಿಸಬೇಡ, ದೂರು ಕೊಡಬೇಡ — ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬೇಕು” ಎಂಬ ಸಂದೇಶ ಸ್ಪಷ್ಟ. ಪೊಲೀಸ್, ಆಡಳಿತ, ನ್ಯಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಕಾಗದದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಇರುತ್ತವೆ; ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿನ “ಸತ್ತಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು” ನಿರ್ಣಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಮೌನವೇ ಸುರಕ್ಷಿತ ಎಂದು ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರ ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವಷ್ಟು ಧೈರ್ಯವಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗೂ, ಗ್ರಾಮ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಟೀಕೆ ಮಾಡುವುದು ದೂರದ ಮಾತು; ನಾಲ್ಕು ಒಳ್ಳೆಯ ಸಲಹೆಗಳನ್ನೂ ನೀಡಲು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ತಕ್ಷಣವೇ ಅವನನ್ನು “ಅತಿಶಯ ಜಾಣ” ಎಂದು ತಳ್ಳಿ ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಚತುರತೆ ಎಂದರೆ ಜಿಡ್ಡುತನವೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಜಾತೀಯ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಹಿಂದುಳಿದ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ಪರಂಪರೆ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ತಲೆ ಹಾಕಲೇಬೇಕು ಎಂಬುದು ಗ್ರಾಮದ ನಿಯಮ. ಇದರಿಂದ ಹಾಸ್ಯ, ಅವಮಾನ, ಇನ್ನೊಬ್ಬರನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವುದು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸುವುದು — ಇವೆಲ್ಲವೂ ಗ್ರಾಮ ಸಭೆಗಳು, ಚಾವಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ.

ಗ್ರಾಮ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದುಸ್ಥಿತಿ ಮಹಿಳೆಯರದ್ದೇ. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಎನ್ನುವುದು ಇನ್ನೂ ಅವರಿಗೆ ದೊರೆತಿಲ್ಲ. “ಅಡುಗೆಮನೆ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳೇ” ಎಂಬ ಧೋರಣೆ ಇನ್ನೂ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. ಮನೆಯೊಳಗಿನ ಮುಚ್ಚಿದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲೇ ಅವರು ಉಸಿರಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಸಮತೆ ಮತ್ತು ಸಮಾನತೆ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿರಳ. ಮಹಿಳೆಯರು ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಕೃಷಿ ಕೆಲಸವೂ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಕೃಷಿಯ ನಿರ್ಣಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಹಕ್ಕಿಲ್ಲ. ಮನೆ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದ್ದಷ್ಟೂ, ಆ ಮನೆಯ ಮಹಿಳೆ ಅಷ್ಟೇ ಹೆಚ್ಚು ಬಂಧಿತಳಾಗಿರುತ್ತಾಳೆ. ಶಿಕ್ಷಣದಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳು ಈ ಬಂಧನದಿಂದ ಹೊರಬಂದಿದ್ದಾರೆ; ಆದರೆ ಅವರ ತಾಯಂದಿರು ಇನ್ನೂ ವಿವಾಹದ ನಂತರ ಬಂದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಸಿಲುಕಿದ್ದಾರೆ. ಎಲ್ಲ ಮನೆಗಳಲ್ಲೂ ಇದೇ ಸ್ಥಿತಿ ಅಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಬಹುಪಾಲು ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೀಗೆಯೇ ಇದೆ. ಮನೆಯಲ್ಲಿನ ವ್ಯಸನಗಳ ಹೊಡೆತವನ್ನು ಅತಿಯಾಗಿ ಅನುಭವಿಸುವವರು ಮಹಿಳೆಯರೇ.

ವಿಕಲಚೇತನರನ್ನು ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ “ಕುರುಡು, ಲಂಗಡ, ಅಂಗವಿಕಲ” ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆದು ಹೀನಾಯ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಸ್ಯ ಮತ್ತು ಚುಡಾಯಿಸುವಿಕೆ ಮನರಂಜನೆಗಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಲು ಆಗದವರು ಈ ಅವಮಾನವನ್ನು ಸಹಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಲೇಬಲ್ ಅಂಟಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರಿಗೆ ಯಾರೂ ಸಾಟಿಯಿಲ್ಲ.

ಗ್ರಾಮ ಕೆಟ್ಟದಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅದು ಒಂದು ಮುಚ್ಚಿದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಆಧುನಿಕತೆಯ ಗಾಳಿ ಕೇವಲ ವೇಷಭೂಷಣದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ತಟ್ಟಿದೆ; ಒಳಗಿನ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಇನ್ನೂ ಮಧ್ಯಯುಗೀನವಾಗಿವೆ. ಆಲೋಚನೆಗಳು ಬದಲಾಗದೆ ಇದ್ದರೆ, ಗ್ರಾಮಗಳು ಬದಲಾಗುವುದು ಅಸಾಧ್ಯ. ಇನ್ನೂ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ ಜೀವಂತವಾಗಿದೆ, ಜಾತೀಯತೆ ತೀವ್ರವಾಗಿದೆ, ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಹತ್ಯೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ, ಪ್ರಾಬಲ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಹೋರಾಟಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ.

ಗ್ರಾಮಗಳು ಖಾಲಿಯಾಗುವ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ ಉದ್ಯೋಗಗಳ ಕೊರತೆ ಇದ್ದರೂ, ಗ್ರಾಮ ತೊರೆಯಲು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರಣಗಳೂ ಅಷ್ಟೇ ಬಲವಾಗಿವೆ. ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಮುನ್ನಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರಗತಿ — ಇದು ಈಗ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಅದರದರಿಂದ ಗ್ರಾಮಜೀವನದ ವಾಸ್ತವ್ಯ ಹೀಗಿದೆ — ಗ್ರಾಮ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಸುಂದರವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಉಳಿದು ಮನುಷ್ಯನಾಗಿ ಬದುಕುವುದು ಇಂದಿಗೂ ಸುಲಭವಲ್ಲ…!ಆದರು ಹಳ್ಳಿಗಳು ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಬದುಕಲು ಉತ್ತಮ.

#ಗ್ರಾಮ #ನನ್ನಗ್ರಾಮ #ಗ್ರಾಮದಜನ.